
Tofaş, kurulduğu günden bu yana Türk otomotiv sektöründe yerlileştirme ve dışa bağımlılığın azaltılmasına büyük önem vermektedir. Şirket, yerli tedarikçilerin gelişimine katkı sağlamak üzere, motor ve şanzıman hariç satın aldığı parçaların ortalama %75’ini yerli tedarikçilerden temin etmektedir. Tofaş, 2030 yılına kadar direkt malzemede yerli tedarikçi oranını %90’a ulaştırmayı hedeflemektedir.
Tofaş, finansal bakımdan güçlü, operasyonel bakımdan çevreci, üretim kalitesi ve sürekliliği bakımından güvenilir bir tedarik zinciri oluşturmayı taahhüt etmektedir. Şirket bu doğrultuda, çalışanlarıyla birlikte değer zincirinin en önemli unsurlarından olan tedarikçilerinin sürekli gelişimlerine, organizasyonel mükemmeliyete ulaşmalarına, sürdürülebilirlik kültürünün tedarik zincirine de yayılmasına, iş başarılarının ve üretkenliklerinin artırılmasına katkıda bulunmaktadır.
Tofaş’ın alım gerçekleştirdiği başlıca faaliyet alanları; direkt malzeme, yedek parça ve hizmet-endüstriyel satınalmadır. 2022 yılında tüm bu süreçlere ait alımların toplam bütçe değeri 3 milyar euro olmuştur. Tofaş satınalma süreçlerinde 3.000’in üzerinde tedarikçi ile çalışmakta ve Türkiye’de 14 şehirde bulunan 152 direkt malzeme tedarikçisinden alım yapmaktadır.
Tedarik çeşitliliği olarak yerli direkt malzeme alımı yapılan başlıca ürünler; şekillendirilmiş sac parçalar, dövme-döküm işlenmiş parçalar, mekanik-elektromekanik parçalar, elektrik tesisatları, plastik ve kauçuktan mamul enjeksiyon, koltuk, kapı paneli, cam, torpido, tampon, egzoz, kimyasallar, iç-dış giydirme parçaları ve bağlantı elemanlarıdır. Üretimin devamlığını sağlayan hizmet ve endüstriyel satınalma faaliyetleri de yatırım, taahhüt, servis, eğitim-danışmanlık, yazılım, hizmet, makina ve sarf malzemesi alımları gibi geniş bir alanda faaliyetlerini yürütmektedir. Tedarik zincirinin önemli bir halkası olarak satın alma süreçleri ve tedarikçi ilişkilerinde çok yönlü risk yönetimi anlayışı ön planda tutulmaktadır.
Tofaş, yeni projelerine dönük satınalma faaliyetlerinin, en son teknolojilerin Türkiye otomotiv sektörüne kazandırılmasını ve Şirket’in rekabet gücüne katkıda bulunmasını sağlayacak nitelikte olmasına özellikle dikkat etmektedir. Bu bağlamda, otomotivde global üretici konumundaki bazı uluslararası firmalar, Türkiye’de yatırım veya yerli tedarikçilerle ortaklık yapmaya teşvik edilmektedir.
Tofaş’ın yeşil satınalma çalışmalarının temelinde sürdürülebilirlik kültürünün tedarik zincirine de yayılması ve çevresel etkisi düşürülmüş ürün ve hizmetlerin öne çıkarılması felsefesi yer almaktadır. Tofaş, yeşil satınalma hareketi ile tedarikçilerinin üretim süreçlerinden ve ürettikleri hizmetten kaynaklanan çevresel etkilerinin düşürülmesini, genel çevresel performanslarının iyileştirilmesini, çevresel risklerin azaltılmasını amaçlamaktadır.
Tofaş, 2022 yılında tedarikçileri için çevresel ve sosyal denetim mekanizmaları politikası oluşturmuştur. Tofaş 2025 yılına kadar tüm yerli direkt malzeme tedarikçilerinin çevresel ve sosyal konularda denetlenmesi için aksiyon planları oluşturmayı ve denetimlerin tamamlanmasını hedeflemektedir. Tofaş ayrıca 2030 yılına kadar yerli direkt malzeme/lojistik tedarikçilerinde, davet üzerine CDP‘ye iklim değişikliği ve su alanında yanıt verme onanını %10 ‘a çıkarmayı ve Paris Anlaşması’na uygun olarak tedarik zincirinde karbon ayak izini %55 oranında düşürmeyi amaçlamaktadır.
Yeşil satınalma çalışmaları kapsamında öncelikli seçilen 12 şirket, Tofaş tedarikçilerinin tamamından kaynaklanan toplam atık miktarının %45’ini, su tüketiminin %39’unu, karbon emisyonunun %34’ünü oluşturmaktadır. Bu tedarikçilere yapılan saha ziyaretleri ve mevcut durum analizleri neticesinde, çevre ve enerji ağırlıklı iyileşme sağlayan 100’ün üzerinde aksiyon tanımlanmıştır. 2022 itibarıyla aksiyonların %80’i tamamlanmış olup, özellikle çevresel performanslarda %50’ye varan iyileşmeler gözlenmiştir.
Satınalma ve tedarik zinciri departmanları iş süreçlerini güncel yöntemler kullanarak ve dijitalleşme yoluyla yalınlaştırarak rekabet gücünü artırıcı faaliyetlerini sürdürmektedir. Bu doğrultuda operasyonel süreçlere dönük 32 adet robotik süreç otomasyonu projesi 2022 yılında devreye alınmıştır.
Tofaş, tedarik zinciri malzeme temin süreçlerini tamamen otonom olarak yönetebilen ve doğru kararları verebilecek algoritmalardan oluşan yönetim sistemini 2022 yılında devreye almıştır. “Control Tower” yönetim sistemi, simülasyon ve optimizasyon algoritmalarıyla tüm lojistik hareketlerini dijital olarak izleyebilmekte ve plan dışında olaylarda karar verebilmektedir. Farklı veri tabanlarındaki verileri RPA/Phyton/SQL gibi araçlar kullanarak işleyen sistem, verimliliğin yanı sıra belirsizlik ve kriz anlarında süreçlerin devamlılığını sağlamaktadır. Sürecin tamamen yaygınlaştırılması 2023 yılında da devam edecektir.
2021 yılında devreye alınan Aday Tedarikçi Başvuru Portalı ile Tofaş tedarikçisi olmak isteyen firmalar için dijital ortamda başvuru imkânı sağlanmıştır. Başvuruların dijital ortamda kayıt altına alınması ile hem tedarikçi hem de Tofaş açısından yeni iş fırsatlarının değerlendirilebilmesi hedeflenmektedir.
Endüstriyel Maliyet Verimliliği Projesi (ICE) Tofaş’ın endüstriyel tedarikçilerinin maliyet ve verimlilik temelli bakış açılarını geliştirmek ve onları maliyet iyileştirme sürecine dâhil ederek fikirlerini değerlendirmek amacıyla 2021 yılında devreye alınmıştır. Bu sayede endüstriyel alanda teklif alınan tedarikçilerden teklife ilişkin önerileri ICE sistemi üzerinden toplanıp değerlendirilerek maliyet avantajı sağlanmaktadır.
Tofaş, tüm satınalma faaliyetlerinde, iş ortaklığı anlayışını ön planda tutarak tedarikçilerinin ürün tasarımı, organizasyonel/teknik gelişim, kalite, maliyet iyileştirme, fiziksel ve finansal riskler, üretim süreç iyileştirme, ortak satınalma ve sürdürülebilirlik gibi birçok alanda gelişimine katkı sağlayacak süreçler yürütmektedir. Tofaş’ın başlıca hedefi; proaktif ve otonom bir süreç oluşturmaktır.
Tofaş, Dünya Klasında Tedarikçi (WCS) programı kapsamında 2009 yılından bu yana WCM metodolojisinin tedarikçilerinde de uygulanmasına önderlik etmektedir. Tüm WCM uygulamaları 2022 sonu itibarıyla 33 tedarikçi ile sürdürülmekte ve 10 tedarikçi ile de temel WCM faaliyetleri iş birliği kapsamında yürütülmektedir. Yüzlerce tedarikçinin yer aldığı, Stellantis global tedarikçi WCM seviye sıralamasının ilk 11’inde Tofaş’ın 4 yerli tedarikçisi Bronz seviyede yer almaktadır.
Tofaş’ın 2018 yılından itibaren tedarikçilerinin teknoloji alanındaki gelişim yolculuğunu desteklemek amacıyla gerçekleştirdiği GoTECH Teknoloji Zirvesi’nin beşincisi düzenlenmiştir. Kurumlar arası sinerji yaratma amacı da taşıyan etkinlik kapsamında tedarikçiler, kamu kuruluşları, yerli teknoloji sağlayıcıları ve genç yenilikçi firmalar Tofaş Akademi’de bir araya gelmiştir. GoTECH Teknoloji Zirvesi’nde ayrıca devreye alınan dijitalleşme projeleri ödüllendirilmiş ve Tofaş’ın KOSGEB ile üzerinde çalıştığı, tedarikçilerin teşvik ve hibe alma süreçlerini kolaylaştıran iş birliği “Proje Ortaklığı Teşvik Modeli” de zirvede tanıtılmıştır.
Tofaş, Connected Supplier adını verdiği süreç ile tedarikçiler, start-up’lar ve teknoloji sağlayıcı firmaları bir araya getirmektedir. Bu ekosistem ile dijital projelerin yaygınlaştırılmasını sağlayarak, tedarikçilerini desteklemektedir. Yapılan yenilikler ile 250 yeni fikir ortaya çıkarırken, teknik çözümü ve fizibilitesi uygun 85 farklı proje devreye alınmıştır.
“Predictive Supplier inisiyatifi kapsamında hatalara reaktif olarak kalıcı çözüm yaratılırken, hatanın oluştuğu proses noktalarında parametre takibi ve tahminleme yaklaşımı kullanılarak oluşturulan makine öğrenmesi metotları geliştirilmektedir. 2022 yılında 3 farklı proses için 3 farklı tedarikçide çözüm üretilmiş, 2021 projelerinden 12 adedi için yaygınlaştırma yapılarak ilgili parçalarda önleyici seviye yakalanmıştır.
Tedarikçilerinin dijitalleşme yolculuğunu desteklemek için, 2021 yılında MESS’e bağlı MEXT Teknoloji Merkezi ile birlikte yapılan iş birliği sayesinde tedarikçilerin katma değeri ve “Dijital Olgunluk” seviyeleri ölçümlenmeye başlanmıştır. Bu kapsamda 2022 yılı itibarıyla Tofaş’ın 34 tedarikçisinin Dijital Olgunluk seviye ölçümleri tamamlanmıştır.