
Tofaş’ın çevre yönetim anlayışının temelini, ana hissedarları Koç Holding ve Stellantis’ten aldığı değer ve ilkeler oluşturmaktadır. Şirket, doğal kaynakların korunmasını, faaliyetlerinin minimum çevresel etki ile gerçekleştirilmesini temel sorumluklarından biri olarak görmektedir.
Şirket, çevre üzerindeki doğrudan etkilerinin yanı sıra değer zincirinin bütününde oluşan dolaylı çevre etkilerinin de kontrol altına alınmasına ve mümkün olan en düşük düzeye çekilmesine odaklanmıştır.
Tofaş, sürdürülebilir çevre ve enerji anlayışı ile gelecek kuşaklara temiz ve yaşanabilir bir dünya bırakılmasını amaçlamaktadır. Tofaş tüm faaliyetlerinde ulusal ve uluslararası yasal gerekliliklere tam uyum sağlamakta; sürekli iyileştirme araçları ve uygun teknolojilerin kullanımıyla üretiminin, ürünlerinin ve hizmetlerinin yol açtığı çevre etkilerini sürekli olarak azaltmaya çalışmaktadır.
Çevresel konular, Tofaş Çevre ve Enerji Politikası doğrultusunda Sürdürülebilirlik Komitesi ve Sürdürülebilirlik Çalışma Grubu tarafından yürütülmekte olup, çevresel performansa yönelik raporlama Yönetim Kurulu’na yapılmaktadır.
Tofaş, 2021 yılında gerek yasal merciler gerekse paydaşlarınca yapılan çevresel denetimlerde “sıfır uygunsuzluk”la başarılı olarak değerlendirilmiştir.
1998 yılında otomotiv sektöründe ISO 14001 Çevre Yönetim Sistemi sertifikasyonunu gerçekleştiren ilk fabrika olan Tofaş, köklü ve sürdürülebilir bir Çevre Yönetim Sistemine sahiptir. İlk belgelendirmeden bu yana her yıl sıfır uygunsuzluk ile devam etmektedir.
Tofaş,
amacıyla bütünleşik yönetim sistemlerini etkin şekilde uygulayarak, kaynaklarını ve imkânlarını harekete geçirmeyi taahhüt etmektedir.
Tofaş’ın çevre yaklaşımı; proaktif ve yalın yönetim araçları kullanarak, “Dünya Klasında Çevre Yönetim Sistemi” kurmaktır. Şirket’in temel ilkesi, sıfır atık/sıfır kayıp hedefine ulaşmak için, “arıtmak değil, hiç kirletmemektir.”
Tofaş, Çevre ve Enerji Politikası’nın gereği olarak atıkları kaynağında azaltmayı ve mümkün olduğunca fazla geri kazanımı hedeflemektedir. Bu kapsamda, üretim süreçlerinde oluşan endüstriyel atıkların %100’ü malzeme geri kazanımında ve çimento sektöründe hammadde ve enerji kaynağı olarak kullanılmakta, böylece “Sıfır Atık Bertarafı” hedefine ulaşılmaktadır.
Sıfır Atık Yönetim Sistemi ile
Tofaş, Sıfır Atık Yönetim Sistemi ile Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından verilen “Sıfır Atık Belgesi”ne sahiptir.
Sürdürülebilir üretim ilkelerini benimseyen Tofaş’ın Bursa Fabrikası’nda, tüm üretim süreçlerinde 5R (Refuse, Reduce, Reuse, Recycle, Recover - Reddet, Azalt, Tekrar Kullan, Geri Dönüştür, Geri Kazan) iyileştirmeleriyle doğal kaynak kullanımında verimlilik sağlanmaktadır.
Tofaş, 2021 yılında sürdürülebilir üretim anlayışı ile uluslararası değerlendirme kuruluşu EIRIS’in Borsa İstanbul bünyesinde yaptığı kapsamlı değerlendirmede, BİST Sürdürülebilirlik Endeksi’nde yer almaya hak kazanan 50 Türk firması arasında yer almaya devam etmiştir. Tofaş, 2021 yılında da Carbon Disclosure Project’e (CDP) iklim değişikliği ve su konularında yanıtlarını sunmuştur.
Çevre ve sürdürülebilirlik konularındaki hedeflerini tüm paydaşlarının bilgisine sunan Tofaş, kurumsal internet sitesinde ve sürdürülebilirlik raporlarında, bu alanlardaki faaliyetlerinden elde ettiği sonuçları şeffaf olarak yayınlamaktadır.
Çevresel Hedefler |
Performans Göstergesi |
2021 |
2021 (H) |
2024 (H) |
2020-2024 |
|---|---|---|---|---|---|
Enerji tüketimi |
GJ/araç |
3,97 |
4,28 |
3,31 |
-%17,4 |
Sera gazı emisyonu |
ton CO2 (eq)/araç |
0,389 |
0,390 |
0,335 |
%-12,50 |
VOC hava emisyonu |
gr/m2 |
29,4 |
32,18 |
25,9 |
-%16 |
Taze su tüketimi |
m3/araç |
2,91 |
3,07 |
2,86 |
-%6,50 |
Atık su miktarı |
m3/araç |
1,88 |
2,00 |
0,5 |
|
Arıtılmış Su Kalitesi |
KOİ (% Yasal Limit) |
< %40 |
< %40 |
< %40 |
- |
Toplam Atık Üretimi |
kg/araç |
37,77 |
36,21 |
32,85 |
|
Tehlikeli Atıklar |
kg/araç |
4,99 |
5,68 |
4,3 |
|
Gömülerek Bertaraf Edilen Atık Oranı |
% |
0 |
0 |
0 |
- |
Ozon Tabakasını İncelten Maddeler |
kg Stok |
24 |
24 |
0 |
-%100 |

Karbon emisyonlarını azaltma hedefi doğrultusunda sabit enerji tüketimlerini azaltmak amacı ile yapılan çalışmalar sonucunda Tofaş, 2021 yılında gerçekleşen araç başı enerji tüketimini 3,97 GJ ile hedeflenen değerden daha iyi gerçekleşmesini sağlamıştır.
|
2016 |
2017 |
2018 |
2019 |
2020 |
2021 |
Toplam enerji tüketimi (GJ) |
1.496.302 |
1.446.336 |
1.165.961 |
1.042.245 |
993.438 |
906.678 |
Doğrudan enerji tüketimi - doğalgaz (GJ) |
895.259 |
862.084 |
676.304 |
593.241 |
578.984 |
519.016 |
Dolaylı enerji tüketimi (GJ) |
601.043 |
584.252 |
489.657 |
449.004 |
414.454 |
387.662 |
Üretilen araç başına enerji tüketimi (GJ) |
3,88 |
3,76 |
3,86 |
4,01 |
4,02 |
3,97 |

Tofaş’ta yer altı suyu kullanılmaktadır. 2020 yılında araç başına 2,98 m3 düzeyinde olan taze su tüketimi 2021 yılında 2,91 olarak gerçekleşmiştir. Taze su tüketiminin geri dönüşüm projeleri yardımı ile 2024 yılına gelindiğinde 2,86 m3 seviyesi çekilmesi hedeflenmektedir.
Tofaş, fabrika içi sirkülasyon sistemi sayesinde 2021 yılında 60 milyon m3 suyun tekrar kullanımını sağlamıştır.

2021 yılında Tofaş, World Class Manufacturing-Energy metodolojisi ile belirlenen ve enerji tüketimi ve CO2 emisyonlarının azaltılmasını hedefleyen faaliyetler gerçekleştirmiştir. Bu faaliyetler kapsamında 384 enerji verimlilik projesini hayata geçirmiştir. Bu projeler sayesinde toplam 77.974 GJ enerji tasarrufu ve buna bağlı olarak 5.148 ton CO2 azaltımı sağlanmıştır.* Toplam emisyon azaltımı bir önceki yıla göre %72 daha fazla olsa da, üretim adetlerindeki düşüş sebebi ile araç başı emisyon değerine bu iyileşme yansımamıştır.
|
2017 |
2018 |
2019 |
2020 |
2021 |
Doğrudan Sera Gazı Emisyonları (Kapsam 1) (ton CO2e) |
68.467 |
50.062 |
46.266 |
45.653 |
42.790 |
Dolaylı Sera Gazı Emisyonları (Kapsam 2) (ton CO2e) |
69.136 |
59.253 |
53.247 |
50.303 |
46.180 |

Tofaş’ta üretim süreçlerinde oluşan endüstriyel atıkların %100’ü malzeme geri kazanımı için ve çimento sektöründe hammadde ve enerji kaynağı olarak kullanılmaktadır. Bu sayede Tofaş, sıfır atık bertarafı (landfill) hedefine ulaşılmıştır.

Operasyonel kontrollerin iyileştirilmesi ile son 5 yılda VOC (Volatile Organic Compounds - Uçucu Organik Bileşikler) emisyonlarında %15 düzeyinde iyileşme gerçekleştirilmiştir. Çözücü içermeyen temizlik ürünlerinin kullanılması, one-bell boya teknolojisine geçilmesi, su bazlı elektrostatik boya uygulamaları ve nitrotherm projesi ile VOC emisyonlarında Avrupa Birliği limitlerinin çok altında değerlere ulaşılmıştır.

Şirket, ürün ve hizmetlerini hayat boyu bakış açısıyla değerlendirmekte ve yarattığı olumlu veya olumsuz etkileri yönetmektedir.
Tofaş, araçlarının üretimi ve kullanımından kaynaklanan çevresel etkiyi düşürmek için çalışırken, araçlarını da daha çevre dostu hale getirmek için sürekli projeler geliştirmektedir. Araçlarında çevre dostu ve geri dönüşümlü malzeme kullanım oranını artırmaya yönelik hedefler belirlemekte, ömrünü tamamlamış araçların tekrar kullanılabilecek parçalarını geri dönüşüme kazandırmakta, geri kalan kısmı ise ulusal ve uluslararası mevzuatlara uygun şekilde bertarafını garanti altına almaktadır. Tofaş ar‑ge ekibinin öncülüğünde araçlarda geri dönüşüm oranını ve çevre dostu malzeme kullanım oranını artırmak için geliştirilen projelerden bazıları şu şekildedir:
Tofaş’ın yürüttüğü teknolojik araştırma projeleri içinde çevre odaklı projeler ön plandadır. Bunlardan bazıları; taşıt elektrifikasyonu çalışmaları, daha düşük emisyon değerlerine sahip ya da alternatif yakıtların kullanıldığı araçlar, çevreci malzeme kullanımı, araç ağırlığının azaltımı ve geri dönüşümü çalışmalarıdır. Bu projelerin bir kısmının, önümüzdeki yıllarda mevcut ürün ya da yeni modellerde devreye girmesi beklenmektedir.
Tofaş, faaliyetlerini hayat boyu bakış açısıyla değerlendirildiğinde ve paydaşların ihtiyaç ve beklentilerini göz önüne aldığında, iklim değişikliği alanındaki etkisinin önemli bir bölümünün üretim faaliyetlerinin yanı sıra araçlarının kullanımından geldiğini öngörmektedir. Tofaş, paydaşlarının seyahat deneyimlerinin, taşımacılık ve dağıtım operasyonlarının daha sürdürülebilir yöntemlerle gerçekleştirilmesini hedeflemekte, daha düşük emisyon değerlerine sahip ya da alternatif yakıtların kullanıldığı araçlar geliştirmek üzere çalışmaktadır.
Tofaş’ta emisyon azaltımı çalışmaları ar-ge faaliyetlerinin %21’ini oluşturmaktadır.
Tofaş, düşük karbon ekonomisine geçiş kapsamında, Stellantis’in ürün stratejileri doğrultusunda hayata geçirdiği konvansiyonel motorlu araçlarda verimliliğin artırılması; alternatif yakıt sistemlerinin kullanımının yaygınlaştırılması, elektrikli ve hibrit araçların geliştirilmesi çalışmalarına destek vermektedir.
Tofaş, üretim tesislerinde enerji verimliliğine yatırım yaparak üretim kaynaklı sera gazı emisyonlarını azaltmaktadır.
Solarwall Teknolojisi ile Proses Havası Isıtma
Tofaş Boya Üretim Müdürlüğü bünyesinde yer alan Solarwall Teknolojisi ile Proses Havası Isıtma Projesi, güneş enerjisinden faydalanılarak ısıtılan havanın, direkt olarak üretim proseslerinde kullanılması prensibine dayanmaktadır. Otomotiv sektöründe, güneşten elde edilen sıcak havanın proseste kullanımı konusunda öncü özelliği taşıyan bu yenilenebilir enerji projesinde, kullanıldığı proseste yılda %35 enerji tasarrufu sağlanmakta, 2.181 GJ/yıl doğalgaz karşılığı güneş enerjisinden sıcak hava üretilirken, 122 ton/yıl eşdeğer sera gazı azaltılmaktadır.
Akıllı Enerji Yönetim Sistemi
Akıllı Enerji Yönetim Sistemi ile Tofaş’ın boya üretim tesislerinde iç kaynaklarla yapılan algoritmalar sayesinde, üretim sırasında oluşan planlı ve plansız duruşlarda sistem otonom olarak set değerlerini düşürerek enerji tüketen ekipmanların bekleme moduna geçmesini sağlamaktadır. Sistem, sahadan aldığı verilerle üretim bitişini tespit ederek, minimum enerji tüketimi ile üretimin bittiği hatları sırasıyla otonom olarak kapatmaktadır. Bu proje sayesinde yılda 1.735.776 kWh elektrik, 147.600 sm3 doğalgaz tasarrufu sağlayan Tofaş, yapılan tasarruf ile 1.060 ton CO2’in doğaya salınımını engellemiştir. Boyahane Akıllı Enerji Yönetim Sistemi, 2021 yılında Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’nın “Sanayide Enerji Verimliliği Proje Yarışması”nda 1.’lik ödülüne layık görülmüştür.

Tofaş, dağıtım operasyonlarında da enerji verimliliği sağlayacak çalışmalar yürütmektedir. Şirket tedarikçi ve bayi gelişim çalışmaları, müşteri bilgilendirme hizmetleri ile çevre ve iklim sorumluluğu bilincinin değer zincirinin bütününe yaygınlaştırılması için çaba göstermektedir.
Tofaş, çevresel konularda farkındalık yaratmaya, çalışanlarına ve iş ortağı çalışanlarına çevre bilinci kazandırmaya ve teşvik etmeye büyük önem vermektedir. Çevresel yönetimi konusu, yıllık hedef yayılımı ve performans değerlendirme sisteminin de bir parçasıdır.
Yarattığı doğrudan çevresel etkinin yanı sıra, değer zincirinin genelinde oluşan dolaylı çevresel etkilerin de kontrol altına alınması ve iyileştirilmesi için çalışmalar yürütmekte ve olumsuz çevresel etkiyi sürekli azaltmayı taahhüt etmektedir.
Tofaş, çevresel konularda farkındalık yaratmaya, çalışanlarına ve iş ortağı çalışanlarına çevre bilinci kazandırmaya büyük önem vermektedir:
Tofaş ayrıca 2010 yılından itibaren ISO 14064-1 Sera Gazı Yönetimi Sistemini ve yıllık sera gazı raporlarının doğrulanmasını ve 2013 yılından itibaren ise ISO 50001 Enerji Yönetimi Sistemini kullanmaktadır. 2021 yılında bu yönetim sistemlerinde gerçekleştirilen bağımsız denetimler “Sıfır Uygunsuzluk” ile sonuçlanmıştır. Bu rapor hazırlandığı dönemde Tofaş operasyonları ve diğer faaliyetleri herhangi bir karbon fiyatlandırma sistemine dâhil olmamıştır, karbon kredisi satın alınmamıştır, ortaklık yapısı içinde ise herhangi bir karbon fiyatlandırma mekanizması uygulanmamaktadır.

Diğer taraftan Tofaş, iklim değişikliğini, emisyon limitleri gibi yasal düzenleme boyutu, hava şartlarındaki radikal değişiklikler gibi fiziki ve operasyonel boyutu ve emisyon ticareti gibi finansal boyutu bulunan bir alan olarak değerlendirmektedir. Şirket tüm bu boyutların ortaya çıkarabileceği risklere, kurumsal risk yönetimi kapsamında erken yanıtlar oluşturmakta, sürdürülebilir yöntemlerle kalıcı çözümler üretmektedir.
Tofaş, Avrupa Birliği Yeşil Mutabakatı’nı (The European Green Deal) iklim değişikliği ile mücadele stratejisine entegre etmek üzere yakından takip etmektedir. Tofaş, karbon nötr tesis olma yolunda çalışmalarını sürdürmektedir. Her yıl üretim kaynaklanan emisyon azaltımı projeleri ve azaltım miktarları üçüncü parti kuruluşlar tarafından doğrulanmakta ve sertifikalandırılmaktadır.
Enerji verimliliği çalışmalarıyla düşük karbon ekonomisine geçişi destekleyen Tofaş, aynı zamanda İklim Platformu’nun da kurumsal üyesidir. Şirket aynı zamanda, iklim değişikliğiyle mücadele için küresel politikalar ve eylemler çağrısında bulunan uluslararası bir işletme bildirisi olan “2 ˚C Mücadelesi Tebliği”ni imzalamıştır. Gerçekleştirilen yüzlerce enerji verimliliği projesi sayesinde, enerji yoğunluğunu azaltma trendi sürdürülmektedir. Yeni yatırımlarda veya makine ekipman değişikliklerinde Kanban (üretim yönetim sistemi) süreci oluşturularak, BAT (en uygun tekniklerin kullanılması) uygulaması sistematik hale getirilmiş, çevre ve enerji verimliliği çalışmaları standardize edilmiştir.
Tofaş, çevre konularında politika oluşturma süreçlerinde sivil toplum kuruluşları, dernekler ve yasal merciler ile iş birlikleri oluşturmaktadır. Şirket, OSD üyeliği ve TÜSİAD çalışma grubu üyelikleri ile yaptığı çalışmaların yanı sıra üniversite iş birlikleri, dernekler ve odalar ile ortaklıklar vasıtasıyla değer zincirine katkı sağlamayı amaçlamaktadır.