ÇEVRE VE ENERJİ POLİTİKASI

Tofaş, doğal kaynakların korunmasını ve faaliyetlerinin minimum çevresel etki ile gerçekleştirilmesini temel sorumluklarından biri olarak görmektedir. Şirket, çevre üzerindeki doğrudan etkilerinin yanı sıra değer zincirinin bütününde oluşan dolaylı çevre etkilerinin de kontrol altına alınmasına ve mümkün olan en düşük düzeye çekilmesine odaklanmıştır.

Tofaş, sürdürülebilir çevre ve enerji anlayışı ile gelecek kuşaklara temiz ve yaşanabilir bir dünya bırakılmasını amaçlamaktadır. Tofaş tüm faaliyetlerinde ulusal ve uluslararası yasal gerekliliklere tam uyum sağlamakta; sürekli iyileştirme araçları ve uygun teknolojilerin kullanımıyla üretiminin, ürünlerinin ve hizmetlerinin yol açtığı çevre etkilerini sürekli olarak azaltmaya çalışmaktadır.

Çevresel konular, Tofaş Çevre ve Enerji Politikası doğrultusunda Sürdürülebilirlik Komitesi ve Sürdürülebilirlik Çalışma Grubu tarafından yürütülmekte olup çevresel performansa yönelik raporlama Yönetim Kurulu’na yapılmaktadır.

Tofaş, 2023 yılında gerek yasal merciler gerekse paydaşlarınca yapılan çevresel denetimlerde “Sıfır Uygunsuzluk” ile başarılı olarak değerlendirilmiştir. Herhangi bir çevre cezası, çevresel olay benzeri durum yaşanmamıştır.

1998 yılında otomotiv sektöründe ISO 14001 Çevre Yönetim Sistemi sertifikasyonunu gerçekleştiren ilk fabrika olan Tofaş, köklü ve sürdürülebilir bir çevre yönetim sistemine sahiptir. İlk belgelendirmeden bu yana her yıl sıfır uygunsuzluk ile devam etmektedir.

Tofaş,

• kirliliği kaynağında önlemeyi ve çevresel riskleri azaltmayı,
• yaşam döngüsü yaklaşımı ile ürünlerinin çevresel etkilerini azaltmayı,
• enerji ve doğal kaynakları sorumlu ve verimli kullanmayı,
• çalışanların, paydaşların ve toplumun çevre ve enerji bilincinin artırılması amacıyla bütünleşik yönetim sistemlerini etkin şekilde uygulayarak kaynaklarını ve imkânlarını harekete geçirmeyi taahhüt etmektedir.

SIFIR ATIK YÖNETİM SİSTEMİ

Tofaş, tek kullanımlık plastikleri sıfırlama taahhüdünü yerine getirerek fabrika genelinde bireysel kullanım kaynaklı tek kullanımlık plastik ürünleri sonlandırmıştır.

Tofaş’ın çevre yaklaşımı; proaktif ve yalın yönetim araçları kullanarak “Dünya Klasında Çevre Yönetim Sistemi” kurmaktır. Şirket’in temel ilkesi, sıfır atık/sıfır kayıp hedefine ulaşmak için “arıtmak değil, hiç kirletmemektir.” Tofaş, Çevre ve Enerji Politikası’nın gereği olarak atıkları kaynağında azaltmayı ve mümkün olduğunca fazla geri kazanımı hedeflemektedir. Bu kapsamda, üretim süreçlerinde oluşan endüstriyel atıkların %100’ü malzeme geri kazanımında ve çimento sektöründe hammadde ve enerji kaynağı olarak kullanılmakta; böylece “Sıfır Atık Bertarafı” hedefine ulaşılmaktadır.

Sıfır Atık Yönetim Sistemi ile,

• kirlilik kaynağında önlenmekte,
• sorumlu ve verimli kaynak kullanımı ile israf önlenmekte,
• oluşan atıklar kaynağında ayrıştırılarak toplanmakta ve geri kazanımı sağlanmaktadır.

Tofaş, Sıfır Atık Yönetim Sistemi ile Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından verilen “Sıfır Atık Belgesi”ne sahiptir.

SÜRDÜRÜLEBİLİR ÜRETİM ANLAYIŞI

Sürdürülebilir üretim ilkelerini benimseyen Tofaş Fabrikası’nda, tüm üretim süreçlerinde 5R (Refuse, Reduce, Reuse, Recycle, Recover - Reddet, Azalt, Tekrar Kullan, Geri Dönüştür, Geri Kazan) iyileştirmeleriyle doğal kaynak kullanımında verimlilik sağlanmaktadır.

Tofaş, 2023 yılında sürdürülebilir üretim anlayışı ile uluslararası değerlendirme kuruluşu Refinitiv’in Borsa İstanbul bünyesinde yaptığı kapsamlı değerlendirmede sürdürülebilirlik performansı yüksek şirketlerden oluşan BİST 25 Sürdürülebilirlik Endeksi’nde yer almaya hak kazanmıştır. Tofaş, Carbon Disclosure Project’e (CDP) iklim değişikliği ve su konularında yanıtlarını da sunmuştur.

Çevre ve sürdürülebilirlik konularındaki hedeflerini tüm paydaşlarının bilgisine sunan Tofaş, kurumsal internet sitesinde ve sürdürülebilirlik raporlarında bu alanlardaki faaliyetlerinden elde ettiği sonuçları şeffaf olarak yayınlamaktadır.

Çevresel Hedefler	Performans Göstergesi	2022	2023	2024 (H)
Enerji tüketimi	kWh/araç	815	779	753
Sera gazı emisyonu	kg/CO2 (eq)/araç	249	199	239
VOC hava emisyonu	gr/m2	28,29	27,83	40,28
Taze su tüketimi	m3/araç	2,74	2,61	3,75
Toplam Atık Üretimi	kg/araç	26,84	25,53	33,72
Gömülerek Bertaraf Edilen Atık Oranı	%	0	0	0

ENERJİ TÜKETİMİ

Karbon emisyonlarını azaltma hedefi doğrultusunda sabit enerji tüketimlerini düşürmek amacı ile yapılan çalışmalar sonucunda Tofaş’ın 2023 yılı araç başı enerji tüketimi 779 olarak gerçekleşmiştir. 2022 yılı itibarıyla yenilenebilir enerji yatırımlarını devreye alan Tofaş, sadece bu yatırımlar yardımı ile üretimden kaynaklı sera gazı emisyonlarını 2026 yılında %22,6 oranında azaltmayı hedeflemektedir.

Tofaş, faaliyetlerini hayat boyu bakış açısıyla değerlendirdiğinde ve paydaşların ihtiyaç ve beklentilerini göz önüne aldığında, iklim değişikliği alanındaki etkisinin önemli bir bölümünün üretim faaliyetlerinin yanı sıra araçlarının kullanımından kaynaklandığını öngörmektedir. Tofaş; paydaşlarının seyahat deneyimlerinin, taşımacılık ve dağıtım operasyonlarının daha sürdürülebilir yöntemlerle gerçekleştirilmesini hedeflemekte ve daha düşük emisyon değerlerine sahip ya da alternatif yakıtların kullanıldığı araçlar geliştirmek üzere çalışmaktadır.

Tofaş’ta emisyon azaltımı çalışmaları ar-ge faaliyetlerinin %21’ini oluşturmaktadır.

Tofaş, düşük karbon ekonomisine geçiş kapsamında, Stellantis’in ürün stratejileri doğrultusunda hayata geçirdiği konvansiyonel motorlu araçlarda verimliliğin artırılması, alternatif yakıt sistemlerinin kullanımının yaygınlaştırılması, elektrikli ve hibrit araçların geliştirilmesi çalışmalarına destek vermektedir.

Karbon emisyonlarını azaltma hedefi doğrultusunda sabit enerji tüketimlerini azaltmak amacı ile yapılan çalışmalar sonucunda Tofaş, 2023 yılı araç başı enerji tüketiminin 779 ile hedeflenen değerden daha iyi gerçekleşmesini sağlamıştır.

	2019	2020	2021	2022	2023
Toplam enerji tüketimi (GJ)	1.042.245	993.438	906.678	841.801	666.508
Doğrudan enerji tüketimi - doğalgaz (GJ)	593.241	578.984	519.016	463.607	355.202
Dolaylı enerji tüketimi (GJ)	449.004	414.454	387.662	378.194	311.306
Üretilen araç başına enerji tüketimi (GJ)	4,01	4,02	3,97	3,19	2,78

2022 yılında araç başına 2,74 m3 düzeyinde olan su tüketimi 2023 yılında 2,61 olarak gerçekleşmiştir. Su tüketiminin geri dönüşüm projeleri yardımı ile 2026 yılına gelindiğinde 1,79 m3 seviyesine çekilmesi hedeflenmektedir. Tofaş, fabrika içi sirkülasyon sistemi sayesinde 2023 yılında yaklaşık 60 milyon m3 suyun tekrar kullanımını sağlamıştır. 2022 yılında yağmur suyu hasadına da başlanmıştır ve toplanan yağmur suyu genel kullanım amacıyla değerlendirilmektedir.

2023 yılında Tofaş, sürekli iyileştirme vizyonu ile enerji tüketimi ve CO2 emisyonlarının azaltılmasını hedefleyen faaliyetler gerçekleştirmiş; bu kapsamda 259 enerji verimlilik projesi hayata geçirmiştir. Bu projeler sayesinde toplam 30.637 kWh enerji tasarrufu ve buna bağlı olarak 7.348 ton CO2 azaltımı sağlanmıştır.

	2019	2020	2021	2022	2023
Doğrudan Sera Gazı Emisyonları (Kapsam 1) (ton CO2e)	46.266	45.653	42.790	36.621	31.500
Dolaylı Sera Gazı Emisyonları (Kapsam 2) (ton CO2e)	53.247	50.303	46.180	45.491	38.000

Tofaş’ta üretim süreçlerinde oluşan endüstriyel atıkların %100’ü malzeme geri kazanımı için çimento sektöründe hammadde ve enerji kaynağı olarak kullanılmaktadır. Bu sayede Tofaş, sıfır atık bertarafı (landfill) hedefine ulaşmıştır.

Operasyonel kontrollerin iyileştirilmesi ile son 5 yılda VOC (Volatile Organic Compounds - Uçucu Organik Bileşikler) emisyonlarında %15 düzeyinde iyileşme gerçekleştirilmiştir.

Çözücü içermeyen temizlik ürünlerinin kullanılması, onebell boya teknolojisine geçilmesi, su bazlı elektrostatik boya uygulamaları ve nitrotherm projesi ile VOC emisyonlarında Avrupa Birliği limitlerinin çok altında değerlere ulaşılmıştır.

Tofaş, çevresel konularda farkındalık yaratmaya, çalışanlarına ve iş ortağı çalışanlarına çevre bilinci kazandırmaya ve teşvik etmeye önem vermektedir.

ÇEVRE DOSTU MALZEME KULLANIM

Tofaş, ürün ve hizmetlerini hayat boyu bakış açısıyla değerlendirmekte ve yarattığı olumlu veya olumsuz etkileri yönetmektedir.

Şirket, araçlarının üretimi ve kullanımından kaynaklanan çevresel etkiyi düşürmek için çalışırken araçlarını da daha çevre dostu hale getirmek için sürekli projeler geliştirmektedir. Araçlarında çevre dostu ve geri dönüşümlü malzeme kullanım oranını artırmaya yönelik hedefler belirlemekte, ömrünü tamamlamış araçların tekrar kullanılabilecek parçalarını geri dönüşüme kazandırmakta, geri kalan kısmının ise ulusal ve uluslararası mevzuatlara uygun şekilde bertarafını garanti altına almaktadır. Tofaş Ar-Ge ekibinin öncülüğünde araçlarda geri dönüşüm oranını ve çevre dostu malzeme kullanım oranını artırmak için ulusal ve uluslararası iş birlikleri ile projeler geliştirilmektedir.

FARKINDALIK ÇALIŞMALARI

Tofaş, dağıtım operasyonlarında da enerji verimliliği sağlayacak çalışmalar yürütmektedir. Şirket tedarikçi ve bayi gelişim çalışmaları, müşteri bilgilendirme hizmetleri ile çevre ve iklim sorumluluğu bilincinin değer zincirinin bütününe yaygınlaştırılması için çaba göstermektedir. Çevresel yönetim konusu, yıllık hedef yayılımı ve performans değerlendirme sisteminin de bir parçasıdır.

Tofaş, yarattığı doğrudan çevresel etkinin yanı sıra değer zincirinin genelinde oluşan dolaylı çevresel etkilerin de kontrol altına alınması ve iyileştirilmesi için çalışmalar yürütmekte ve olumsuz çevresel etkiyi sürekli azaltmayı taahhüt etmektedir.

Tofaş, çevresel konularda farkındalık yaratmaya, çalışanlarına ve iş ortağı çalışanlarına çevre bilinci kazandırmaya önem vermektedir:

•  Tofaş, çevresel farkındalığın artırılmasına yönelik olarak Tofaş Akademi bünyesinde oluşturduğu eğitim modülleri ile 2023 yılında dijital platformların da kullanımıyla 3.048 çalışana toplam 1.721 saatlik eğitim programı uygulamıştır.

•  Fabrika içerisinde farkındalığın artırılmasına yönelik olarak görsel eğitim alanları, enerji proje yarışmaları, çevreci birim yarışmaları ve çeşitli görsel iletişim araçları kullanılmaktadır.

•  Tofaş’ta 5 Haziran Dünya Çevre Günü geleneksel şekilde Tofaş çalışanlarının aileleri ve çocukları ile kutlanmıştır. Etkinlikte atık ahşap paletler kullanılarak çocuklar ile kuş yuvaları ve kedi evleri yapılmış; fabrika bahçesinde uygun yerlere yerleştirilmiştir.

SIFIR UYGUNSUZLUK

Tofaş 2010 yılından itibaren ISO 14064-1 Sera Gazı Yönetimi Sistemini ve yıllık sera gazı raporlarının doğrulanmasını ve 2013 yılından itibaren ise ISO 50001 Enerji Yönetimi Sistemini kullanmaktadır. 2023 yılında bu yönetim sistemlerinde gerçekleştirilen bağımsız denetimler “Sıfır Uygunsuzluk” ile sonuçlanmıştır. Bu rapor hazırlandığı dönemde Tofaş operasyonları ve diğer faaliyetleri herhangi bir karbon fiyatlandırma sistemine dâhil olmamıştır, karbon kredisi satın alınmamıştır, ortaklık yapısı içinde ise herhangi bir karbon fiyatlandırma mekanizması uygulanmamaktadır.

DÜŞÜK KARBON EKONOMİSİNE GEÇİŞE DESTEK

Tofaş, iklim değişikliğini, emisyon limitleri gibi yasal düzenleme boyutu, hava şartlarındaki radikal değişiklikler gibi fiziki ve operasyonel boyutu ve emisyon ticareti gibi finansal boyutu bulunan bir alan olarak değerlendirmektedir. Şirket tüm bu boyutların ortaya çıkarabileceği risklere, kurumsal risk yönetimi kapsamında erken yanıtlar oluşturmakta; sürdürülebilir yöntemlerle kalıcı çözümler üretmektedir.

Tofaş, Avrupa Birliği Yeşil Mutabakatı’nı (The European Green Deal) iklim değişikliği ile mücadele stratejisine entegre etmek üzere yakından takip etmektedir. Tofaş, net sıfır tesis olma yolunda çalışmalarını sürdürmektedir. Her yıl üretimden kaynaklanan emisyon azaltımı projeleri ve azaltım miktarları üçüncü parti kuruluşlar tarafından doğrulanmakta ve sertifikalandırılmaktadır.

Enerji verimliliği çalışmalarıyla düşük karbon ekonomisine geçişi destekleyen Tofaş, aynı zamanda İklim Platformu’nun da kurumsal üyesidir. Şirket, iklim değişikliğiyle mücadele için küresel politikalar ve eylemler çağrısında bulunan uluslararası bir işletme bildirisi olan “2˚C Mücadelesi Tebliği”ni imzalamıştır. Tofaş ayrıca Ocak 2023’te imzaladığı başvuru ile Bilim Temelli Hedefler Girişimi’ne (Science Based Targets initiative - SBTi) dâhil olmuştur. Tofaş, gerçekleştirilen yüzlerce enerji verimliliği projesi sayesinde enerji yoğunluğunu azaltma trendini sürdürmektedir. Yeni yatırımlarda veya makine ekipman değişikliklerinde Kanban (üretim yönetim sistemi) süreci oluşturularak BAT (en uygun tekniklerin kullanılması) uygulaması sistematik hale getirilmiş; çevre ve enerji verimliliği çalışmaları standardize edilmiştir.

Tofaş, çevre konularında politika oluşturma süreçlerinde sivil toplum kuruluşları, dernekler ve yasal merciler ile iş birlikleri oluşturmaktadır. Şirket, OSD üyeliği ve TÜSİAD çalışma grubu üyelikleri ile yaptığı çalışmaların yanı sıra üniversite iş birlikleri, dernekler ve odalar ile ortaklıklar vasıtasıyla değer zincirine katkı sağlamayı amaçlamaktadır.

Tofaş, değer zincirindeki tüm üretim ve hizmet süreçlerinin kalite seviyesini yükseltmek ve en rekabetçi düzeye getirmek için çalışmaktadır. Değişen müşteri beklentilerine göre Şirket’in kalite yönetim sistemi düzenli olarak güncellenmekte ve geliştirilmektedir.

Tofaş, müşteri memnuniyetini merkeze alan sürdürülebilir kalite anlayışı doğrultusunda kalite göstergelerindeki iyileşmeyi her yıl artırarak devam ettirmektedir. Bu alandaki çalışmaları sonucunda tüm Stellantis fabrikaları arasında yapılan Stellantis Üretim Skoru Değerlendirmesi’nde 2023 yılı itibarıyla Tofaş 4’üncü sırada yer almaktadır.

 

1) Tofaş 2023 Faaliyet Raporu’nda paylaşılan çevre verileri, Tofaş Türk Otomobil Fabrikası A.Ş.’nin 01.01.2023-31.12.2023 tarihleri arasında gerçekleştirdiği tüm faaliyetleri kapsamaktadır. Tofaş’ın iştiraklerinden olan Fer Mas Oto Ticaret A.Ş. ve Koç Fiat Kredi Finansman A.Ş. şirketlerine ait çevresel performans ve bayilerine ait çevresel performans aksi belirtilmediği takdirde raporlama kapsamında dâhil değildir. Aynı nedenle 2023 verileri raporun hazırlandığı tarihte üçüncü parti kuruluşlar tarafından doğrulanmamış olup önceki yıllara ait geçmiş veriler doğrulanmıştır.